Fide Dikimi / Fide Yetiştiriciliği / SEBZELERDE YETİŞTİRME TEKNİĞİ / SEBZECİLİK

Fidelerin tarlaya dikim öncesi, tarla güzelce işlenir. Sulama şekline göre, taşırma, gölleme, salma sulama yapılacaksa, tarlada tava tahta ve masura (karık) yapılır. Yağmurlama ve damlama sulamada tarla, işlenmiş düz haliyle bırakılır. Fideler mümkünse fazla güneşli olmayan, hafif bulutlu günlerde dikilmelidir. Fazla güneşli günlerde, sadece akşam (ikindi) saatlerinden itibaren alaca karanlığa kadar olan saatler tercih edilmelidir. Çok güneşli, çok sıcak, kuru havalar, fidelerde terlemeyi artırdığından, tutma şansını riske sokar. Dikimin yapılması için fidelikteki fideler sökülür ve sonra fideler kaplara konarak tarlaya taşınır. Saksıda yetiştirilenler, saksılarıyla tarlaya götürülür ve dikim sırasında ya saksıdan çıkartılıp yada saksıyla beraber dikilir. Söküm işlemi sırasında fideler, kökleri topraklı ve topraksız çıkartılır. Kökleri topraklı çıkartılanlar, bu şekilde tarlaya götürülür ve dikilir. Topraksız çıkartılanların sadece kök tuvaleti yapılır (Köklerin kesilerek düzeltilmesi) ve sonra dikilir. Kökleri topraksız olan fidelerin tutma şansları azalır. Çünkü gerek söküm ve gerekse taşıma sırasında köklerin bir çoğu kopar. Ayrıca taşıma ve dikim esnasında ne kadar itina gösterilirse gösterilsin köklerde kuruma meydana gelebilir (Köklerdeki kurumayı en aza indirmek için, kökleri topraksız sökülen fidelerde tuvalet işleminden sonra, toprak ve gübre kaşımından bolsuyla yapılan bulamaca kökler sokulur ve üstleri bu bulamaçla sıvanır. Böylece direkt havayla olan temasları bir miktar azaltılır. Kök kaybı arttığından, dikim sonrası fidenin su alma gücü azalır, yapraklardaki terleme miktarı yüksek olduğundan, bitkinin su ihtiyacı karşılanamaz, solgunluk meydana gelir ve bu yüzden tutma şansı azalır. Ayrıca fidelerin baygın ve gelişmeden uzak kalma süresi uzadıkça, erkencilik ve hasat zamanı uzar. Ancak, kökleri topraksız fidelerin taşınması ve dikilmesi daha kolaydır. Fidelerin köklerinin topraklı olması tutma gücünü arttırır. Topraksız fidelerde görülen olayların hiç birisi meydana gelmez. Fideler topraklı olarak sökülürken bile bir miktar kök kaybı meydana gelir. Kök kaybını en aza indirmek, fideleri saksılar içinde yetiştirmek ve bu saksılarla toprağa dikmekle mümkündür. Günümüzde toprakta eriyen, kağıttan ve topraktan saksılar yapılmıştır. Diğer taraftan, plastik keseler, plastik ve kiremit saksılarda yetiştirilen fideler, saksıdan çıkartılır ve sonra dikilir. Bu çıkartma ve dikim işleminde de bir miktar kayıp meydana gelir, ancak hiçbir zaman kökleri topraksız çıkartılanlar kadar değildir.
Fidelerin yerlerine dikimi, elle veya fide dikim makineleri kullanılarak yapılır. İster elle ve isterse fide dikim makinesi kullanılarak dikim yapılmış olsun, önemli olan husus, dikim sırasında toprağın fideleri iyice sarması ve aralarında boşluk kalmamasıdır. Dikim sonrası mutlaka can suyu verilmesi gerekir. Verilen su, toprakla kök arasında boşluk kalmasını önler ve toprağın fide köklerini sarmasına yardımcı olur. Ayrıca çevrede nemli bir hava yaratıp, bitkilerin solmasını önler. Elle dikimde, dikim kazıkları, plantuvar, fide malası, küreği ve saksılı dikilecek fideler için oyuk açabilen çeşitli aletlerden yararlanılır. Bu aletler toprağa batırılır ve açılan çukura kökleri topraklı veya topraksız fideler dikilir. Tabiatıyla topraksız fideler için açılacak çukur daha dar ve açılan çukura fidelerin yerleştirilmesi daha kolay olduğundan, dikim süresi azalır ve işçilik maliyeti düşer. Toprakları köklü olan bitkilerin dikiminde, fideleri saksıdan çıkartma (saksılarıyla dikilenlerde bu olay yoktur), daha itinalı çukur açma ve dikim işlemi yapılır. Bu yüzden dikim zamanı uzar ve işçilik artar. Saksıdan çıkartılan fidelerin toprağa dikilmesinde, Şekil 20.27’de görülen aletten yararlanılır. Bu aletle dikim daha kolaydır. Bir başka şekil, saksı genişliği ve derinliği dikkate alınarak toprakta karık açmak ve bu karık içine bitkileri elle yerleştirmektir.
Fide diken makineler, fideleri topraklı ve ya topraksız dikebilir. Ayrıca dikim sırasında can suyu verebilir. Makineli dikim, büyük alanlarda başarılı ve ekonomik olur. Makineli dikimde arazi düz olarak işlenir. Makineli dikimde, iki değişik tip kullanılır. Birisinde alet, traktörle çekilir, diğerinde hareket gücü, aletin kendi motorundan alınır. Fide dikim makinelerinin kapasitesi oldukça değişiktir. Saatte 1000-3000 adet diken yanında, 10–15 bin adet diken de bulunur. Dönüme veya hektara dikilecek fide sayısı aşağıdaki formülle hesaplanabilir:
                                  Hektar (100.000.000 m2) veya Dönüm (10.000.000 cm2)
Dikilecek fide sayısı =   —————————————————————–
                                    Sıra arası mesafesi (cm) x Sıra üzeri mesafesi (cm)
Örneğin, sıra arası mesafesi 80 cm ve sıra üzeri mesafesi 40 cm ise, fide sayısı
Fide sayısı = 100.000.000 / 80 x 40 = 31250 adet / hektar veya
Fide sayısı= 10.000.000 / 80 x 40 = 3125 adet / dönüm bulunur.
Kaynak: Genel Sebzecilik Kitabı Prof. Dr. Atila Günay
About these ads

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logo

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Twitter picture

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Facebook photo

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Google+ photo

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Connecting to %s